در عصر حکمرانی داده‌ها و در شرایطی که سامانه‌های عملیاتی مختلف در زمینه‌های عملکردی متنوع در معاونت‌ها و مدیریت‌های اجرایی دانشگاه مشغول به فعالیت هستند و هر کدام متناسب با ماموریت تعریف شده برایشان حیطه‌ای از عملکردهای دانشگاه را پوشش می‌دهند. سامانه‌های اطلاعاتی هر یک گزارش‌هایی را بسته به ماموریت تعریف شده و نوع عملکرد و نیاز کارشناسی تخصصی خود ارائه می‌کنند. اما مدیران دانشگاه باید بتوانند با اشراف به اطلاعات موجود در این سامانه‌ها و همچنین روند ارائه خدمات و احیاناً افت عملکرد و یا وجود تغییرات در آینده تصمیمات مناسبی جهت ارائه بهینه خدمات اتخاذ کنند. این تاثیرات معمولا تحت تاثیر متغیرهای مختلفی هستند که در حوزه‌های متفاوتی از دانشگاه قرار دارند و دسترسی به سامانه‌های مختلف و گزارشات موضوعی نمی‌تواند جوابگوی نیاز مدیران برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی باشد. اینجا همان بزنگاهی است که ضرورت وجود یک سامانه جامع و یکپارچه از گزارش‌های مدیریتی و آماری از تمام حوزه‌های عملکردی دانشگاه خودنمایی می‌کند. گروه آمار مدیریت آمار و فناوری اطلاعات از سال 1393 با توجه به اهمیت این موضوع وارد این حوزه گردید و دشبوردهای آماری مختلفی را ارائه کرد. سیگما آخرین نگارش این دشبوردها است که هم اکنون در اختیار مدیران محترم دانشگاه جهت استفاده از گزارشات آماری به روز قرار دارد.

دستیابی به آمار صحیح و قابل اعتماد و در عین حال لحظه‌ای، همواره از دغدغه‌های اصلی متولیان آمار دانشگاه بوده است. از این رو با بررسی فرآیندهای جاری بر آن شدیم تا با استفاده از زیرساختهای موجود، در جهت نیل به اهداف از پیش تعیین شده حرکت کنیم. در این راستا اصلی‌ترین اقدام مورد نیاز، تدوین شیوه نامه‌ای برای اصلاح ساختار مراکز درمانی بود تا به صورت یکپارچه نسبت به تعریف واحدهای موجود اقدام نمایند، به گونه‌ای که بتوان داده‌های موجود در HIS را به سامانه‌های آماری منتقل و از آن جهت ایجاد دشبوردهای مدیریتی استفاده نمود.

در سال 1402 بیمارستان کودکان اکبر با پیک‌های مداوم و پایدار مواجه شد. که برای مدیریت آن، اقدامات گوناگونی از جمله افزایش تخت‌های اکسترا در دپارتمان‌ها، اختصاص بخش‌های پشتیبان، اختصاص بخش بحران بیمارستان ولایت (با توجه به همجواری این دو بیمارستان با هم) انجام شد. این اقدامات نه تنها مشکلی را برطرف نکرد بلکه موجب افزایش بارکاری، کادر درمانی شد. لذا تصمیم به اصلاح ساختار بیمارستان گرفته شد در فروردین 1403 ساختار اصلاح شد که در نتیجه آن بخش اورژانس در شرایط بحرانی قرار گرفت و خواستار افزایش تخت‌های سرپایی و بستری شدند. نهایتا با همکاری واحد فناوری اطلاعات، بخش اورژانس و واحد بهبود کیفیت تصمیم بر پایش شاخص‌های مرتبط گرفته شد. بدین منظور دشبورد ماندگاری بیماران در اورژانس طراحی شد. که در نتیجه آن توانستیم بار فراوانی را از دوش همکاران درمانی بخش اورژانس برداشته و امکان سرویس دهی بهینه در بخش اورژانس فراهم شود. و گامی به سوی ایجاد عدالت میان بیماران برداشته شود.

دشبوردها بعنوان سامانه آماری جامع، با هدف ارزیابی و پایش شاخص‌های عملکردی اقتصاد درمان در دو سطح بیمارستان و دانشگاه طراحی و توسعه یافته است. این ابزار با تمرکز بر ارتقای کارایی نظام سلامت، امکان نظارت بلادرنگ بر شاخص‌های اقتصادی، تحلیل روندها از طریق نمودارهای تعاملی، شناسایی نقاط ناکارآمدی نظیر تخصیص غیربهینه منابع، و تولید گزارش‌های خودکار برای مدیران و سیاست‌گذاران را فراهم می‌کند. نتایج حاصل از به‌کارگیری دشبورد نشان‌دهنده کاهش هزینه‌های غیرضروری، افزایش بهره‌وری در استفاده از تجهیزات و نیروی انسانی، و بهبود کیفیت خدمات درمانی است. در مجموع، این سامانه بعنوان ابزاری راهبردی، زمینه‌ساز تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر، سریع‌تر و مبتنی بر داده در سطوح مختلف مدیریتی حوزه سلامت به‌ شمار می‌رود.

بهداشت دست از مؤثرترین راهکارها در پیشگیری از عفونت‌های بیمارستانی است. در گذشته، پایش این شاخص به‌صورت دستی انجام می‌شد که با خطا و محدودیت در تحلیل داده‌ها همراه بود. با راه‌اندازی سامانه الکترونیک و طراحی دشبورد تحلیلی در واحد آمار، امکان ثبت، پایش و مقایسه برخط شاخص بهداشت دست فراهم شده است. اجرای این سامانه موجب افزایش دقت داده‌ها، شفافیت در گزارش‌دهی و تسهیل تصمیم‌گیری در واحد کنترل عفونت گردیده و گامی مؤثر در بهبود پایش و ارتقای شاخص بهداشت دست به شمار می‌رود.

داده‌های یک سازمان وقتی مفید هستند که به اطلاعات تصمیم‌ساز برای مدیران و برنامه‌ریزان تبدیل شوند. دشبوردها آینه تمام نمای داده‌های سازمانی هستند که اطلاعات را به نماهای بصری، قابل ارزیابی تبدیل می‌کنند و دستاوردهایی همچون بهبود مستقیم کیفیت مراقبت، بهینه‌سازی عملیات و منابع، تصمیم‌گیری استراتژیک مبتنی بر حقیقت را برای ما به ارمغان می‌آورد. در گذشته، پایش شاخص‌های عملکرد بیمارستان بصورت دستی انجام می‌شد که با خطا و محدودیت در تحلیل داده‌ها همراه بود. اما با راه‌اندازی سامانه الکترونیک و طراحی دشبورد تحلیلی در واحد آمار، امکان ثبت، پایش و مقایسه برخط شاخص بهداشت دست فراهم شده است. اجرای این سامانه موجب افزایش دقت داده‌ها، شفافیت در گزارش‌دهی و تسهیل تصمیم‌گیری در واحد کنترل عفونت گردیده و گامی مؤثر در بهبود پایش و ارتقای شاخص بهداشت دست به شمار می‌رود.

جهان ما جهان سرعت و پیشرفت است، تجارب موفق جهانی استقرار AI در بیمارستان‌ها و توسعه روزافزون مدل‌های یادگیری ماشین به عنوان دستیاران هوشمند در خدمات بهداشتی و درمانی، حاکی از پیشرفت‌های شگرف در ایمنی بیمار، بهبود کیفیت مستمر خدمات، رضایت‌مندی بیماران و بهینه‌سازی قضاوت‌های تشخیصی و درمانی است. ما نیز برآنیم از این فرصت بی‌بدیل با تکیه بر دانش، تخصص و امکانات موجود نهایت بهره‌برداری را داشته و به عنوان یک بیمارستان هوشمند گامی هرچند کوچک برای توسعه نظام سلامت برداریم.

یکی از وظایف مهم مدیریت امور هیات علمی دانشگاه‌ ، مدیریت نیروی انسانی هیئت علمی و رعایت نسبت هیئت علمی مورد نیاز گروه‌های آموزشی با تعداد و مقاطع تحصیلی دانشجویان است. در این راستا حفظ تعادل دو کفه ورود و خروج هیات‌ علمی با نگاه به توسعه پایدار رشته مقاطع تحصیلی منطبق با سند توسعه آمایش کشور ضروری است. ایجاد بستر الکترونیک برای نمایش برخط آخرین وضعیت آماری تعداد هیئت علمی، توازن در هرم مرتبه علمی اعضای گروه، تعداد پست سازمانی و نمایش نیاز گروه‌ها در قالب شاخص نسبت هیئت علمی به دانشجو، ضروری است. تا درنهایت هیئت جذب دانشگاه با نگاه به ظرفیت‌های موجود دانشگاه بتواند با طراحی برنامه‌ مناسب جذب و نگه‌داشت هیات علمی در دانشگاه تصمیم‌گیری نماید. نداشتن اطلاعات باعث تصمیم اشتباه و اتلاف سرمایه دانشگاه و عدم رفع نیاز دانشگاه می‌شود.

تصمیم‌گیری مبتنی بر داده (DDDM) یک رویکرد سیستماتیک است که در آن از داده‌های کلان و تحلیل‌های آماری برای پشتیبانی از فرآیندهای تصمیم‌گیری استفاده می‌شود. این رویکرد به سازمان‌ها این امکان را می‌دهد که تصمیمات خود را بر اساس شواهد و داده‌های واقعی به جای حدس و گمان یا تجربه‌های گذشته اتخاذ کنند. 
کیفیت داده‌ها، پایه و اساس ضروری برای تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و هوش مصنوعی در حوزه سلامت است. این موضوع تنها یک چالش فنی نیست، بلکه یک مسئولیت راهبردی برای مدیران است. سرمایه‌گذاری روی بهبود کیفیت داده‌ها، در واقع سرمایه‌گذاری برای زیرساخت هوش مصنوعی و بیمارستان هوشمند محسوب می‌شود. در نهایت، بدون داده‌های باکیفیت، این فناوری‌ها نه تنها بی‌فایده، بلکه خطرناک خواهند بود.

دانشگاه علوم پزشکی مشهد متولی جمع آوری و ارائه آمارهای سلامت استان با جمعیتی بالغ برهفت میلیون نفر می‌باشد. با توجه به تقسیم وظایف سلامت استان بین شش دانشگاه علوم پزشکی، باید سازوکاری مناسب برای جمع آوری درست و به موقع  شاخص‎های سلامت در استان صورت گیرد. این امر در حوزه آمارهای ستاد سفر استان در بازه‌های نوروز و دهه پایانی ماه صفر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین در ایام پاندمی کووید 19 نیز گزارشات وضعیت این همه‌گیری دراستان باید به صورت روزانه توسط دانشگاه علوم پزشکی مشهد ارائه می‌گردید. با توجه به این موارد و نیز گستردگی حوزه فعالیت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بیش از 20 شهرستان و 50 بیمارستان، گروه آمار دانشگاه باید بستری مناسب برای جمع‌آوری و نگه‌داشت اطلاعات از محیط و همچنین سامانه های فعال در دانشگاه مهیا می نمود که این امر خود را در توسعه مناسب بستر اتوماسیون آماری دانشگاه نشان داده است.

با توجه به پراکندگی داده‌های اورژانس پیش بیمارستانی در سطوح مختلف، نیاز به یکپارچه‌سازی اطلاعات در سطح دانشگاه‌های قطب، استان و شهرستان‌های زیرمجموعه دانشگاه مشهد به‌طور جدی احساس شد. در همین راستا، رویکردی مبتنی بر اتوماسیون آماری در دستور کار قرار گرفت تا زمینه بهره‌برداری از ابزارهای تحلیلی، گزارش‌گیری پیشرفته و طراحی دشبوردهای مدیریتی فراهم شود. این اقدام با هدف ارتقای بهره‌وری، کاهش خطاهای انسانی و بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری مدیریتی انجام شد.